Skrzydła i instynkty, czyli co czyni Cię wyjątkowym?
Enneagram to znacznie więcej niż tylko dziewięć podstawowych typów osobowości. Choć każdy z nas identyfikuje się z jednym dominującym typem, nasza osobowość jest kształtowana przez dodatkowe mechanizmy, które sprawiają, że dwie osoby tego samego typu mogą znacząco się od siebie różnić. Dwoma kluczowymi elementami wpływającymi na tę różnorodność są skrzydła i instynkty.
Skrzydła – subtelne odcienie typu
Czym są skrzydła?
Skrzydła to typy sąsiadujące z naszym podstawowym typem na kole Enneagramu. Każdy typ może być modyfikowany przez jeden z dwóch sąsiednich typów, co nadaje mu unikalny charakter. Na przykład, Typ 1 może mieć skrzydło 9 (1w9) lub skrzydło 2 (1w2).
Skrzydło nie zmienia naszego podstawowego typu, ale dodaje do niego dodatkowe cechy, łagodząc niektóre charakterystyki i wzmacniając inne.
Jak skrzydło modyfikuje każdy typ?
Typ 1 – Perfekcjonista/Reformator
- 1w9 (Skrzydło Dziewiątki): Bardziej spokojny, dyplomatyczny i cierpliwy. Mniej krytyczny wobec innych, bardziej idealistyczny. Dąży do harmonii przy zachowaniu swoich zasad.
- 1w2 (Skrzydło Dwójki): Bardziej ciepły, pomocny i zorientowany na ludzi. Silniejsza potrzeba bycia potrzebnym i docenianym. Może być bardziej emocjonalny i zaangażowany w sprawy innych.
Typ 2 – Pomocnik/Dawca
- 2w1 (Skrzydło Jedynki): Bardziej zasadniczy, zdyscyplinowany i krytyczny wobec siebie. Pomoc innym wynika z poczucia obowiązku i chęci czynienia dobra. Bardziej powściągliwy emocjonalnie.
- 2w3 (Skrzydło Trójki): Bardziej ambitny, towarzyski i zorientowany na sukces. Pomaga innym, ale również dba o swój wizerunek. Bardziej energiczny i charyzmatyczny.
Typ 3 – Wykonawca/Zdobywca
- 3w2 (Skrzydło Dwójki): Bardziej ciepły, czarujący i zorientowany na relacje. Sukces definiuje przez uznanie innych. Bardziej empatyczny i pomocny w drodze do celu.
- 3w4 (Skrzydło Czwórki): Introspektywny, artystyczny i autentyczny. Sukces ma być wyrazem indywidualności. Większa głębia emocjonalna i wrażliwość.
Typ 4 – Indywidualista/Tragiczny Romantyk
- 4w3 (Skrzydło Trójki): Bardziej ekstrawertyczny, ambitny i zorientowany na działanie. Chce wyrażać swoją wyjątkowość przez osiągnięcia. Bardziej praktyczny i towarzyski.
- 4w5 (Skrzydło Piątki): Bardziej introwertyczny, intelektualny i wycofany. Głębsza potrzeba zrozumienia siebie. Bardziej analityczny i niezależny.
Typ 5 – Obserwator/Badacz
- 5w4 (Skrzydło Czwórki): Bardziej kreatywny, emocjonalny i niekonwencjonalny. Wiedza służy wyrażaniu unikalnej perspektywy. Bardziej artystyczny i ekspresyjny.
- 5w6 (Skrzydło Szóstki): Bardziej lojalni, praktyczny i zorientowany na bezpieczeństwo. Wiedza służy przygotowaniu na zagrożenia. Bardziej analityczny.
Typ 6 – Lojalista/Strażnik
- 6w5 (Skrzydło Piątki): Bardziej niezależny i introwertyczny. Bezpieczeństwo szuka w wiedzy i zrozumieniu. Bardziej sceptyczny i intelektualny.
- 6w7 (Skrzydło Siódemki): Bardziej optymistyczny, towarzyski i spontaniczny. Bezpieczeństwo szuka w relacjach i pozytywnych doświadczeniach. Bardziej ekstrawertyczny i zabawny.
Typ 7 – Entuzjasta/Epikurejczyk
- 7w6 (Skrzydło Szóstki): Bardziej lojalni, odpowiedzialny i zorientowany na relacje. Zabawa łączy się z troską o innych. Bardziej uziemiony i praktyczny.
- 7w8 (Skrzydło Ósemki): Bardziej asertywny, pewny siebie i zorientowany na działanie. Szuka intensywnych doświadczeń i kontroli. Bardziej bezpośredni i materialistyczny.
Typ 8 – Szef/Wojownik
- 8w7 (Skrzydło Siódemki): Bardziej ekstrawertyczny, spontaniczny i przedsiębiorczy. Siła łączy się z entuzjazmem. Bardziej charyzmatyczny i nastawiony na przyjemność.
- 8w9 (Skrzydło Dziewiątki): Bardziej spokojny, cierpliwy i dyplomatyczny. Siła łączy się z łagodnością. Bardziej receptywny i mniej konfrontacyjny.
Typ 9 – Rozjemca/Mediator
- 9w8 (Skrzydło Ósemki): Bardziej asertywny, pewny siebie i zdecydowany. Spokój łączy się z siłą. Bardziej bezpośredni w wyrażaniu potrzeb.
- 9w1 (Skrzydło Jedynki): Bardziej zasadniczy, zdyscyplinowany i idealistyczny. Spokój łączy się z dążeniem do doskonałości. Bardziej krytyczny i uporządkowany.
Instynkty – trzy oblicza każdego typu
Czym są instynkty?
Instynkty (zwane też wariantami lub podtypami) to trzy podstawowe obszary, na których koncentruje się nasza uwaga i energia: samozachowawczy, seksualny (jeden na jeden) i społeczny. Każdy z nas ma jeden instynkt dominujący, jeden wspierający i jeden represjonowany ("ślepy punkt").
Instynkt dominujący określa, w jaki sposób wyrażamy nasz podstawowy typ i gdzie szukamy spełnienia naszych podstawowych potrzeb.
Trzy instynkty
Instynkt samozachowawczy (SP - Self-Preservation)
Koncentracja na: bezpieczeństwie fizycznym, komforcie, zdrowiu, zasobach materialnych, rutynie.
Charakterystyka: Osoby z dominującym instynktem samozachowawczym są praktyczne, zorientowane na zabezpieczenie podstawowych potrzeb życiowych. Dbają o dom, finanse, zdrowie i codzienną rutynę.
Instynkt seksualny/intymny (SX - Sexual)
Koncentracja na: intensywnych relacjach jeden na jeden, chemii, pasji, głębokich połączeniach.
Charakterystyka: Osoby z dominującym instynktem seksualnym szukają intensywności i głębokiego połączenia. Są magnetyczne, intensywne i skoncentrowane na bliskich relacjach. Nie chodzi tu wyłącznie o seksualność, ale o intensywność doświadczenia.
Instynkt społeczny (SO - Social)
Koncentracja na: grupach, społecznościach, hierarchii społecznej, wkładzie w społeczeństwo, statusie.
Charakterystyka: Osoby z dominującym instynktem społecznym naturalnie wyczuwają atmosferę w grupie i rozumieją niepisane zasady społeczne. Zależy im na przynależności, wkładzie w zbiorowe cele i budowaniu mostów między ludźmi. Często odgrywają rolę łączników i organizatorów społeczności.
Wpływ dominującego instynktu na poszczególne typy
Typ 1 – Perfekcjonista/Reformator
- SP 1: Perfekcjonizm skierowany na codzienne życie, dom, zdrowie. Najbardziej praktyczny i najmniej krytyczny wobec innych.
- SX 1: Intensywny, reformatorski zapał w relacjach. Może być gorliwym nauczycielem lub mentorem. Najbardziej emocjonalny.
- SO 1: Chce reformować społeczeństwo, systemy. Najbardziej krytyczny wobec niesprawiedliwości społecznej.
Typ 2 – Pomocnik/Dawca
- SP 2: Pomaga przez praktyczne działania – gotowanie, dbanie o dom. Może mieć trudność z proszeniem o pomoc dla siebie.
- SX 2: Intensywnie uwodzący, szuka głębokiego połączenia z wybranymi osobami. Najbardziej emocjonalny i wymagający.
- SO 2: Pomaga grupom i społecznościom. Lider społeczny, ambasador. Najbardziej świadomy swojego wizerunku.
Typ 3 – Wykonawca/Zdobywca
- SP 3: Sukces mierzony bezpieczeństwem materialnym i komfortem. Najbardziej praktyczny i najmniej zorientowany na wizerunek.
- SX 3: Sukces mierzony atrakcyjnością i wpływem na innych. Charyzmatyczny, magnetyczny. Najbardziej konkurencyjny w relacjach.
- SO 3: Sukces mierzony statusem społecznym i uznaniem. Najbardziej świadomy wizerunku i prestiżu.
Typ 4 – Indywidualista/Tragiczny Romantyk
- SP 4: Cierpienie wyrażane przez praktyczne trudności życiowe. Najbardziej uziemiony i stoicki.
- SX 4: Intensywne emocje w relacjach, konkurencyjność o uwagę. Najbardziej dramatyczny i wymagający.
- SO 4: Cierpienie z powodu bycia niezrozumianym przez społeczeństwo. Wstyd społeczny. Najbardziej powściągliwy emocjonalnie.
Typ 5 – Obserwator/Badacz
- SP 5: Minimalizm, oszczędność zasobów (czas, energia, pieniądze). Najbardziej wycofany i niezależny.
- SX 5: Szuka intensywnego połączenia z wybranymi osobami przez dzielenie się wiedzą. Najbardziej emocjonalny.
- SO 5: Dzieli się wiedzą z grupą, ekspert w swojej dziedzinie. Najbardziej społecznie zaangażowany.
Typ 6 – Lojalista/Strażnik
- SP 6: Lęk o bezpieczeństwo fizyczne i materialne. Ciepły, przyjazny, buduje bezpieczne środowisko.
- SX 6: Lęk wyrażany przez siłę i odwagę (kontrfobiczny) lub intensywną lojalność. Najbardziej intensywny i konfrontacyjny.
- SO 6: Lęk o pozycję w grupie, lojalność wobec społeczności. Najbardziej świadomy obowiązku społecznego.
Typ 7 – Entuzjasta/Epikurejczyk
- SP 7: Szuka przyjemności przez komfort materialny, dobre jedzenie, wygodę. Najbardziej praktyczny i uziemiony.
- SX 7: Szuka intensywnych doświadczeń i głębokich połączeń. Najbardziej impulsywny i romantyczny.
- SO 7: Szuka przyjemności przez społeczne wydarzenia i bycie częścią grupy. Najbardziej odpowiedzialny i altruistyczny.
Typ 8 – Szef/Wojownik
- SP 8: Kontrola przez zabezpieczenie zasobów materialnych. Najbardziej praktyczny i bezpośredni.
- SX 8: Intensywna kontrola w relacjach, posesywność. Najbardziej emocjonalny i magnetyczny.
- SO 8: Kontrola przez ochronę grupy lub społeczności. Najbardziej świadomy sprawiedliwości społecznej.
Typ 9 – Rozjemca/Mediator
- SP 9: Spokój przez komfort fizyczny, rutynę, jedzenie. Najbardziej wycofany i oporny na zmiany.
- SX 9: Spokój przez fuzję z partnerem. Zależny od relacji i mniej świadomy własnych potrzeb.
- SO 9: Spokój przez pracę dla grupy. Najbardziej aktywny i zaangażowany społecznie.
Wpływ represjonowanego instynktu
Represjonowany instynkt ("ślepy punkt") to obszar, który zaniedbujemy i który może być źródłem problemów:
- Represjonowany SP: Zaniedbywanie zdrowia, finansów, podstawowych potrzeb. Problemy z praktycznymi aspektami życia.
- Represjonowany SX: Trudność z głębokimi, intymnymi relacjami. Unikanie intensywności emocjonalnej.
- Represjonowany SO: Trudność z funkcjonowaniem w grupach, nieświadomość dynamiki społecznej. Poczucie wyobcowania.
Podsumowanie
Skrzydła i instynkty pokazują, jak bogaty i złożony jest system enneagramu. Dwie osoby tego samego typu mogą być zupełnie różne w zależności od tego, które skrzydło dominuje i który instynkt jest najsilniejszy. Na przykład, Typ 3 ze skrzydłem 2 i dominującym instynktem społecznym będzie zupełnie inną osobą niż Typ 3 ze skrzydłem 4 i dominującym instynktem samozachowawczym.
Zrozumienie tych mechanizmów pozwala na głębsze poznanie siebie i innych, a także na bardziej precyzyjne wykorzystanie Enneagramu jako narzędzia rozwoju osobistego. Pamiętaj, że nie chodzi o etykietowanie, ale o zrozumienie wzorców, które możemy świadomie zmieniać i rozwijać.