Entuzjasta w pułapce optymizmu, czyli kiedy siódemka wpada w kłopoty.
Siódemka w enneagramie to entuzjasta, wieczny poszukiwacz przyjemności i nowych doświadczeń. Jej supermocą jest niewątpliwie pozytywne myślenie – umiejętność dostrzegania możliwości tam, gdzie inni widzą przeszkody. To właśnie ta cecha czyni ich inspirującymi towarzyszami przygód i osobami, które potrafią tchnąć optymizm w niemal każdą sytuację. Jednak ta sama cecha, gdy idzie o krok za daleko, może zamienić się w mechanizm unikania, prowadzący prosto w kłopoty. Paradoks polega na tym, że ich największy dar staje się źródłem problemów, gdyż całkowicie przesłania im rzeczywisty obraz świata. Co ciekawe, sposób, w jaki się to objawia, zależy w dużej mierze od dominującego instynktu siódemki.
Kiedy „będzie dobrze” przesłania „jest źle”.
Siódemki mają naturalną skłonność do zakładania optymistycznych wariantów zdarzeń. Ich umysł działa jak świetnie zaprojektowany filtr, który automatycznie wyłapuje potencjalne przyjemności i przygody, jednocześnie minimalizując wagę trudności. Problem pojawia się, gdy ten filtr staje się tak gęsty, że całkowicie blokuje oznaki zbliżających się trudności. Niedoszacowanie ryzyka, bagatelizowanie ostrzeżeń, wiara, że „jakoś to będzie” – to typowe pułapki. Ta selektywna percepcja pozwala im zachować dobry nastrój, ale jednocześnie pozbawia ich kluczowych informacji potrzebnych do podejmowania realistycznych decyzji. Siódemka, zaaferowana planowaniem kolejnej przyjemności, może ignorować narastające problemy w relacjach, finansach czy zdrowiu, aż te nagle wymagają konfrontacji – czego siódemki szczerze nie lubią, bo konfrontacja z problemem to przymusowe skupienie, które odbiera im poczucie wolności i lekkości.
Czas relatywny i trzy drogi ucieczki przed nudą
Elastyczne pojmowanie czasu to kolejna charakterystyczna, a czasem frustrująca dla otoczenia, cecha siódemek. Dla nich „za chwilę” to pojęcie względne głęboko uzależnione od atrakcyjności alternatyw, które pojawią się w polu ich percepcji. Znam przypadek, gdy osoba deklarująca, że „wychodzi z domu” i ma kwadrans drogi, pojawiała się po godzinie lub dwóch. Nie była to zła wola ani świadome wprowadzenie w błąd. Po prostu między deklaracją a działaniem mogła pojawić się ciekawsza alternatywa.
Zdarzało się kiedyś, że deklarację „wychodzę” przerywała mama – sama będąca siódemką – z informacją, że za chwilę piecze gofry. Taka synergia dwóch optymistów, dla których „zaraz” jest pojęciem niezwykle pojemnym, potrafiła opóźnić wyjście o dobrą godzinę. Innym, często spotykanym winowajcą może być niespodziewane spotkanie kogoś po drodze lub nagła zachcianka. Obecna chwila, z jej potencjałem do dostarczenia nowej stymulacji, zawsze konkuruje z abstrakcyjnym przyszłym zobowiązaniem – i często wygrywa. To, co uznają za „ciekawsze”, zależy jednak od ich podtypu instynktownego, który nadaje kierunek tej ucieczce od nudy i ograniczenia.
Jedna znana mi siódemka zmieniła pracę tylko dlatego, że dojazd oznaczał jedną, niezmienną trasę, bo alternatywne były dużo bardziej czasochłonne. To był przykład podtypu samozachowawczego: dla nich najgorsza jest nuda rutyny i poczucie bycia uwięzionym w przewidywalności, która ogranicza fizyczny komfort i poczucie bezpiecznej obfitości. Atrakcyjne jest wszystko, co gwarantuje wygodę, wybór i nowe, przyjemne doznania zmysłowe. Ich planowanie często koncentruje się na zabezpieczeniu sobie dostępu do tych dóbr.
Inna znana mi siódemka, zapytana, czy wytrzymałaby dwa dni w pracy przy taśmie, uśmiechnęła się, mówiąc, że kiedyś porzuciła taką pracę w połowie zmiany już pierwszego dnia. To klasyczna reakcja podtypu seksualnego (intymnego): dla nich torturą jest brak intensywności i emocjonalna stagnacja. Szukają „iskry” – w relacjach, zajęciach, przeżyciach – i radykalnie odrzucają wszystko, co ją gasi, co jest zwyczajne i pozbawione pasji. Ich impulsywność jest najwyższa, a decyzje często podyktowane chęcią przywrócenia poczucia żywej, pulsującej energii.
Z kolei podtyp społeczny najdotkliwiej odczuwa nudę w kontekście grupy. Pustka i ograniczenie pojawiają się, gdy czują się niezauważeni, wykluczeni z kręgu lub gdy grupa tkwi w martwym punkcie bez żadnej inspirującej wizji. Dla nich atrakcyjne są idee, wizje i bycie w centrum społecznej energii. Ich ucieczka od ograniczeń często przybiera formę angażowania się w nowe, ekscytujące projekty grupowe lub niekończące się, inspirujące rozmowy – także te w drodze, przez które tracą rachubę czasu. Ich optymizm jest często zaraźliwy i nastawiony na poprawę atmosfery w całej społeczności.
Ścieżka rozwoju: od unikania do świadomego przeżywania
Mechanizmem obronnym Siódemki jest racjonalizacja – tendencja do tłumaczenia sobie, że wszystko jest w porządku i dobrze się skończy, oraz nieustanne planowanie przyszłych przyjemności, by uciec od dyskomfortu teraźniejszości. Ich ścieżka rozwoju wiedzie przez naukę wytrwania. Wytrwania w kontakcie z trudnymi emocjami, z nudą, z konsekwencjami swoich decyzji. Chodzi o to, aby zamiast automatycznie szukać tabliczki z napisem „wyjście” w postaci nowego planu, nauczyć się być pełnią obecnym w „planie A”, nawet jeśli nie jest on idealnie ekscytujący.
Jest to proces uczenia się, że prawdziwa wolność nie polega na nieskończonej liczbie opcji, ale na głębokim i świadomym przeżyciu tej, którą się wybrało. Dla siódemki może to oznaczać praktykę kończenia tego, co się zaczęło, świadome przeżywanie chwil ciszy bez ich natychmiastowego zagłuszania czy zwracanie uwagi na sygnały z ciała i otoczenia, które mówią: „zwolnij, coś jest nie tak”. To trudna praca, ale prowadzi do autentycznej satysfakcji, której nie można zastąpić kolejną dawką stymulacji.
Zrozumienie tych mechanizmów, wzbogacone o wiedzę o podtypach, pozwala docenić siódemkową witalność, jednocześnie rozpoznając jej pułapki. Prawdziwa wolność i radość biorą się bowiem nie z niekończącej się ucieczki przed dyskomfortem, ale z odważnego wyboru bycia tu i teraz – ze wszystkim, co to ze sobą niesie, zarówno w blasku, jak i w cieniu.